Klasyczna dermatoskopia polega na oglądaniu zmian przez lekarza za pomocą ręcznego urządzenia optycznego dającego 10-krotne powiększenie. Wynik oceniany jest na bieżąco w gabinecie. Wideodermatoskopia (dermatoskopia cyfrowa) wykorzystuje specjalną kamerę medyczną podłączoną do komputera. Pozwala ona na uzyskanie nawet 100-krotnego powiększenia oraz, co najważniejsze, zapisanie zdjęć znamion w bazie danych. Dzięki temu podczas kolejnej wizyty lekarz może precyzyjnie porównać obrazy i wychwycić nawet najmniejsze zmiany w strukturze pieprzyka na przestrzeni czasu.
Dermatoskopia
Regularna dermatoskopia to szybkie i bezbolesne badanie znamion, pieprzyków oraz innych zmian skórnych, które pozwala skutecznie zadbać o zdrowie Twojej skóry.
CZY O TYM WIEDZIAŁAŚ?
Bezbolesne i nieinwazyjne badanie diagnostyczne wykonywane celem oceny zmian barwnikowych. Dzięki zastosowaniu wysokiej klasy dermatoskopu jesteśmy w stanie dostrzec struktury niewidoczne gołym okiem i odróżnić łagodne zmiany od tych wymagających dalszej obserwacji lub usunięcia.
Powiązane problemy
Efekty
- wczesne wykrycie zmian nowotworowych
Rezerwacja wizyty
- pojawienie się nowych zmian
- zmiana wyglądu istniejących pieprzyków
- częsta ekspozycja na promienie słoneczne
- jasna karnacja
- Brak
- Czysta skóra bez kosmetyków: W dniu wizyty nie smaruj ciała tłustymi balsamami, olejkami, kremami ani samoopalaczami. Mogą one powodować refleksy świetlne lub zniekształcać naturalną strukturę barwnika.
- Brak makijażu: Jeśli badaniu mają być poddane znamiona zlokalizowane na twarzy, szyi lub dekolcie, zrezygnuj z podkładu, pudru i korektora.
- Depilacja obszaru zabiegowego: Jeśli posiadasz pieprzyki w miejscach z natury mocno owłosionych (np. plecy, klatka piersiowa, nogi), delikatnie skróć owłosienie maszynką jednorazową. Gęste i długie włosy utrudniają precyzyjne przyłożenie soczewki do skóry.
- Zmycie lakieru do paznokci: Niektóre nowotwory skóry (w tym czerniak podpaznokciowy) rozwijają się w obrębie aparatu paznokciowego. Przed wizytą zmyj klasyczny lakier lub usuń hybrydę/żel z paznokci rąk i stóp.
- Przygotuj historię zmian: Przypomnij sobie, czy któreś ze znamion w ostatnim czasie swędziało, krwawiło, zmieniło kolor lub gwałtownie urosło. Jeśli posiadasz, zabierz ze sobą dokumentację z poprzednich badań znamion.
- Wywiad lekarski: Dermatolog pyta o przypadki nowotworów skóry w rodzinie, historię oparzeń słonecznych oraz o to, które znamiona niepokoją pacjenta.
- Oględziny skóry: Pacjent rozbiera się do bielizny. Lekarz ogląda skórę całego ciała – w tym miejsca rzadko kontrolowane samodzielnie, jak skóra głowy, plecy, przestrzenie między palcami czy podeszwy stóp.
- Zastosowanie dermatoskopu: Lekarz przykłada urządzenie do poszczególnych pieprzyków. W zależności od technologii może nałożyć na skórę kroplę specjalnego olejku lub żelu immersyjnego (co niweluje rozproszenie światła) lub użyć światła spolaryzowanego.
- Ocena według skali (np. TDS lub ABCDE): Specjalista analizuje asymetrię zmiany, jej brzegi, koloryt (wielobarwność) oraz obecność struktur dodatkowych (kropek, smug).
- Omówienie wyniku: Wynik otrzymujesz natychmiast. Lekarz wskazuje zmiany całkowicie łagodne, te wymagające obserwacji oraz ewentualnie te kwalifikujące się do chirurgicznego usunięcia.
- Regularność (raz w roku): Profilaktyczne badanie dermatoskopowe należy powtarzać minimum raz w roku. Najlepszym czasem na kontrolę jest jesień lub wczesna wiosna (przed i po sezonie intensywnego nasłonecznienia).
- Częstsza kontrola zmian podejrzanych: Jeśli dermatolog wykryje tzw. znamię atypowe, ale niewymagające natychmiastowego wycięcia, zaleci wizytę kontrolną za 3 do 6 miesięcy.
- Samokontrola w domu: Raz w miesiącu dokładnie przyjrzyj się swoim pieprzykom przed lustrem. Jeśli zauważysz nową zmianę lub modyfikację starej (kryteria ABCDE), pilnie umów się na wizytę.
- Fotoprotekcja: Codziennie stosuj kremy z wysokim filtrem UV (SPF 30 lub SPF 50+), unikaj korzystania z solarium i chroń skórę przed oparzeniami słonecznymi, które są głównym czynnikiem ryzyka rozwoju czerniaka.
- Dalsze postępowanie (w razie konieczności): Pamiętaj, że ostatecznym potwierdzeniem charakteru zmiany jest badanie histopatologiczne. Jeśli lekarz wyda zalecenie wycięcia podejrzanego pieprzyka, należy zgłosić się do chirurga onkologa lub ogólnego w celu jego usunięcia i wysłania wycinka do analizy laboratoryjnej.
FAQ
Badanie jest całkowicie bezbolesny, nieinwazyjne i nie narusza ciągłości naskórka. Polega jedynie na bezdotykowym oglądaniu skóry lub delikatnym przyłożeniu soczewki urządzenia do ciała. Jest ono w 100% bezpieczne dla każdego – w tym dla małych dzieci, osób starszych oraz kobiet w ciąży. Co ważne, kobiety w ciąży powinny obowiązkowo zbadać znamiona, ponieważ zmiany hormonalne w tym okresie mogą przyspieszać rozwój niebezpiecznych zmian skórnych.
Osoby zdrowe, u których nie występują czynniki ryzyka, powinny badać wszystkie pieprzyki profilaktycznie raz w roku. Najlepszym momentem na wizytę jest jesień lub wczesna wiosna, czyli okres przed lub po intensywnej ekspozycji na słońce. Jeśli jednak posiadasz bardzo jasną karnację, liczne znamiona (powyżej 50), w Twojej rodzinie występował czerniak lub lekarz zidentyfikował tzw. znamiona atypowe, kontrolę należy powtarzać częściej – zazwyczaj co 3 do 6 miesięcy, zgodnie z zaleceniami dermatologa.
W domowej samokontroli warto stosować międzynarodowy protokół ABCDE, który wskazuje na niepokojące cechy znamion:
- A (Asymmetry) – Asymetria: znamię „wylane” na jedną stronę, niesymetryczne.
- B (Borders) – Brzegi: poszarpane, nierówne, rozmyte krawędzie.
- C (Color) – Kolor: niejednolity, obecność wielu barw (czarny, czerwony, niebieski, jasnobrązowy).
- D (Diameter) – Średnica: zmiana o wielkości powyżej 5-6 mm lub gwałtownie rosnąca.
- E (Evolution) – Ewolucja: wszelkie nagłe zmiany w wyglądzie, a także swędzenie, krwawienie, pieczenie lub łuszczenie się pieprzyka.
Wykrycie podejrzanej zmiany podczas dermatoskopii nie oznacza od razu nowotworu. Jeśli lekarz ma wątpliwości, skieruje pacjenta na chirurgiczne wycięcie znamienia. Zabieg ten wykonuje się w znieczuleniu miejscowym (jest bezbolesny), a usunięta tkanka zostaje wysłana na badanie histopatologiczne (pod mikroskop). Dopiero ten wynik laboratoryjny daje 100% pewności, czy zmiana miała charakter łagodny, czy złośliwy. Wycięcie podejrzanego pieprzyka na wczesnym etapie pozwala na całkowite wyleczenie pacjenta.
Specjaliści wykonujący ten zabieg
Aleksandra Foks - Ciekalska
dr n. med. Dermatolog / Lekarz medycyny estetycznej
Absolwentka wydziału lekarskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Medycynę studiowała również na Uniwersytecie w Ferrarze we Włoszech. Ukończyła studia podyplomowe Medycyny Estetycznej i Kosmetologii lekarskiej w Śląskiej Wyższej Szkole Medycznej w Katowicach.
Ukończyła studia doktoranckie ŚUM i obroniła rozprawę doktorską pt. „Wpływ stosowanego leczenia na ekspresję wybranych wskaźników biochemicznych stresu, oznaczanych w ślinie i surowicy oraz ocena objawów subiektywnych u pacjentów z łuszczycą” uzyskując stopień doktora nauk medycznych i nauk o zdrowiu. Jest asystentem naukowo-dydaktycznym na Katedrze i Oddziale Klinicznym Chorób Wewnętrznych, Dermatologii i Alergologii w Zabrzu.
Regularnie bierze udział w szkoleniach i konferencjach podnosząc kwalifikacje i wiedzę praktyczną. Dermatologia estetyczna to jej pasja.
Podsumowanie
Dermatoskopia – kluczowe badanie profilaktyczne w kierunku wykrywania nowotworów skóry
Regularna kontrola kondycji skóry to najważniejszy krok w zapobieganiu niebezpiecznym chorobom onkologicznym, w tym czerniakowi złośliwemu. Dermatoskopia, nazywana również mikroskopią epiluminescencyjną, to całkowicie bezbolesne, nieinwazyjne i szybkie badanie lekarskie. Pozwala ono na precyzyjną ocenę znamion barwnikowych, pieprzyków oraz przebarwień pod specjalnym powiększeniem. Dzięki tej procedurze lekarz dermatolog jest w stanie odróżnić niegroźne zmiany od tych, które wymagają natychmiastowej interwencji chirurgicznej.
Na czym polega badanie dermatoskopowe i jak działa dermatoskop?
Dermatoskopia polega na oglądaniu struktur naskórka i górnych warstw skóry właściwej za pomocą specjalnego urządzenia optycznego – dermatoskopu. Przyrząd ten łączy w sobie silną soczewkę powiększającą (zazwyczaj od 10- do 20-krotnie) oraz wbudowane, standaryzowane źródło światła.
Dzięki eliminacji refleksów świetlnych z powierzchni naskórka (poprzez zastosowanie polaryzacji światła lub specjalnego płynu immersyjnego), lekarz może zajrzeć pod powierzchnię skóry. Pozwala to na analizę parametrów, struktur i rozkładu pigmentu, które są całkowicie niewidoczne gołym okiem. Obecnie standardem staje się także wideodermatoskopia (dermatoskopia cyfrowa), która umożliwia zapisywanie cyfrowych obrazów znamion w bazie danych i precyzyjne porównywanie ich podczas kolejnych wizyt kontrolnych.